آهکی شدن پاتولوژیک
فهرست مطالب
آهکی شدن (کلسیفیکاسیون) پاتولوژیک فرایندی شایع در بسیاری از حالات بیماری است، که به رسوب نمک های کلسیم، به همراه مقادیر کمی آهن، منیزیم و سایر مواد معدنی اشاره دارد. هنگامی که این رسوبات در بافت های مرده یا در حال مرگ رخ می دهد. آن را آهکی شدن دیستروفیک۱ می نامند، این حالت به دلیل اختلالات سوخت و سازی کلسیم (یعنی همراه با سطوح طبیعی کلسیم در سرم) روی می دهد. برعکس، رسوب نمک های کلسیم در بافت های طبیعی به عنوان آهکی شدن متاستاتیک۲ شناخته می شود. تقریبا همیشه وابسته به برخی از اختلالات در سوخت و ساز کلسیم (هیپرکلسمی می باشد) می باشد. باید به این نکته توجه کرد که هرچند هیپرکلسمی شرط لازم برای ایجاد آهکی شدن دیستروفیک نیست، اما می تواند آن را تشدید کند.
آهکی شدن دیستروفیک
آهکی شدن دیستروفیک که در مناطق دچار نکروز، از هر نوع، رخ می دهد. این پدیده در حقیقت در آتروم های موجود در آترواسکلروز پیشرفته، که با آسیب اینتیمائی در آئورت و سرخرگ های بزرگ همراه می باشد و با تمجع لیپید ها مشخص مشخص می گردد، اجتناب ناپذیر است. اگرچه آهکی شدن دیستروفیک ممکن است یک یافته تصادفی که نشان دهنده آسیب جزئی سلولی در گذشته باشد، اما ممکن است یک علت اختلال عملکرد عضو نیز محسوب گردد. برای مثال، آهکی شدن می تواند در دریچه های قلبی افراد پیر یا آسیب دیده ایجاد شود که منجر به اختلال شدید حرکت دریچه ها می گردد.
آهکی شدن دریچه آئورت، یک علت مهم تنگی آئورت در افراد مسن به شمار می آید. روند بیماری زایی آهکی شدن آهکی شدن دیستروفیک شامل دو مرحله آغاز (یا هسته دار شدن) و مرحله گسترش می باشد که هر دو آنها ممکن است درون سلول یا بیرون از سلول رخ دهند؛ محصول نهایی این روند، تشکیل بلور های فسفات کلسیم است. مرحله آغاز در محل های خارج سلولی در وزیکول های متصل به غشاء رخ می دهد؛ این وزیکول ها در غضروف و استخوان طبیعی به عنوان وزیکول های ماده زمینه ای شناخته می شوند و در آهکی شدن آسیب رسان، از سلول های در حال تجزیه مشتق می شوند و به نظر می رسد که کلسیم به واسطه میل ترکیبی خود به فسفولیپید های غشا، در ابتدا درون این وزیکول ها غلیظ می شود، در حالی که فسفات در اثر عمل فسفاتاز های متصل به غشاء تجمع می یابند.
شروع آهکی شدن درون سلولی در میتوکندری های سلول های مرده یا در حال مرگ که توانایی خود را برای تنظیم کلسیم درون سلولی از این مرحله به غلظت ++Ca و –PO4، حضور مهار کننده های مواد معدنی و میزان کلاژنی که سرعت رشد بلور را افزایش می دهد، بستگی دارد.
آهکی شدن متاستاتیک
هرگاه افزایش کلسیم خون وجود داشته باشد آهکی شدن متاستاتیک می تواند در بافت های طبیعی رخ دهد. علل افزایش کلسیم خون عبارتند از: ۱. افزایش ترشح هورمون پاراتیروئید، ناشی از تومور های اولیه پاراتیروئید یا تولید پروتئین مرتبط با هورمون پاراتیروئید توسط سایر تومور های بدخیم؛ ۲. تخریب استخوان به دلیل اثرات ناشی از تسریع باز چرخش (مانند بیماری پاژه۳)؛ بی حرکتی، یا تومور ها (افزایش تجزیه استخوان در ارتباط با مالتیپل میلوما، لوسمی یا متاستاز های منتشر اسکلتی)؛ ۳. اختلالات مرتبط با ویتامین D از جمله مسمومیت با ویتامین D و سارکوئیدوز۴ (که در آن بیگانه خوار ها یک پیش ساز ویتامین D را فعال می کنند)؛ ۴. نارسایی کلیه، که در آن احتباس فسفات منجر به هیپر پاراتیروئیدی ثانویه شود.